Το έθνος στην πλανητική εποχή

Ιανουαρίου 17, 2012 § 10 Σχόλια

Στο αρθρο αυτο (1996) ο Π. Κονδυλης αντικρουει επιχειρηματα εθνικιστων και αντιεθνικιστών και παρουσιάζει τις επιλογές του ελληνικού εθνοκράτους: εξέγερση κατά της εξάρτησής του ή υποταγή. Επισημαίνει ότι η εξέγερση μπορεί να γίνει δια του εκσυγχρονισμού του

Αποσπάσματα

Το να μιλάει κάποιος για το έθνος κατά τρόπο μεροληπτικό και ιδεολογικό είναι ο κανόνας και θα παραμείνει ο κανόνας. Ωστόσο δεν βλάπτει αν παραβιάζεται κάπου-κάπου ο κανόνας αυτός, έστω και με κίνδυνο να βρεθεί όποιος το κάνει ανάμεσα σε δύο πυρά. Στη μία άκρη του πεδίου της μάχης βρίσκεται η εθνικιστική «δεξιά», η οποία θεωρεί το έθνος ως το φυσικό πλαίσιο ζωής του ανθρώπου […και] συγχέει το δικαίωμα ζωής του έθνους με την έννοια της κυριαρχίας του κράτους, μη θέλοντας να εμπιστευθεί το πεπρωμένο του έθνους σε ένα πολυεθνικό κράτος. […] Δεν μπορεί να μη μειδιάσει κανείς όταν βλέπει σήμερα στην Eυρώπη ότι μερικοί «δεξιοί» εθνικιστές, οι οποίοι επιπλέον αυτοαποκαλούνται «συντηρητικοί», χρησιμοποιούν εναντίον του «Mάαστριχτ» εν μέρει τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποιούσαν οι κλασικοί συντηρητικοί του 18ου και του 19ο αι. εναντίον της διαμόρφωσης των σύγχρονων εθνικών κρατών. Γιατί ακριβώς οι εκπρόσωποι του κλασικού συντηρητισμού απέρριπταν το εθνικά ομοιογενές κράτος και έδιναν την προτίμησή τους στο πολυεθνικό, του οποίου συνεκτικός δεσμός ήταν η νομιμοφροσύνη προς μια δυναστεία και ένα στέμμα (π.χ. Aυστροουγγαρία).

Στην αντίπερα όχθη φωνασκεί η κοσμοπολιτική και ειρηνιστική «αριστερά», η οποία ελπίζει ότι η έκλειψη των εθνών θα φέρει τη μόνιμη ειρήνη. Tο λογικό σφάλμα είναι προφανές: πόλεμοι γίνονταν και προ της δημιουργίας των εθνών και καμιά στατιστική δεν στηρίζει τη θέση ότι η εμφάνιση του εθνικισμού πολλαπλασίασε τους πολέμους […] Mολονότι τώρα η «αριστερά» επιθυμεί να εξουδετερώσει ή μάλλον να εξαλείψει από προσώπου γης τους προφανώς σφριγηλούς εθνικισμούς, ωστόσο προσπαθεί ταυτόχρονα να αποδείξει ότι καθαρά έθνη δεν υπάρχουν, επομένως ότι χύνεται ιδρώτας και αίμα για το τίποτε και η παραφροσύνη είναι πλήρης. Tα γεγονότα, τα οποία αναφέρονται συναφώς, πρέπει αναμφίβολα να τα πάρουμε πολύ σοβαρά. Πράγματι, αποδείχτηκε ματαιοπονία η αναζήτηση αμιγών φυλών και εθνών ή η κατάστρωση ενός πάγιου καταλόγου αντικειμενικών και γενικών γνωρισμάτων, με βάση τα οποία θα μπορούσε να ορισθεί το έθνος […] Aυτά όλα μπορούν να γίνουν δίχως δυσκολία δεκτά όμως από πολιτική άποψη δεν έχουν το παραμικρό βάρος. Tο πολιτικά φλέγον ερώτημα είναι αν συγκεκριμένα σύνολα έχουν την ανάγκη και τη διάθεση, έστω και επιστρατεύοντας μύθους, να ορίσουν τον εαυτό τους ως έθνος και να ενεργήσουν στο όνομα αυτού του έθνους, δηλαδή να ζήσουν και να πεθάνουν. Aν το κάνουν αυτό, αδιαφορώντας μάλιστα για το τι είναι αλήθεια και τι ψέμα, τότε έχουν προφανώς, καλώς ή κακώς, τους λόγους τους, και το μόνο ουσιώδες ζήτημα είναι αν και στο μέλλον θα θεωρούν αυτό το κατασκεύασμα το καλύτερο μέσο για την προάσπιση των συμφερόντων τους. Aν τούτο συμβαίνει πράγματι, τότε οι ιστορικές αποδείξεις και ανταποδείξεις αποτελούν χαμένο κόπο […]

Σήμερα […] το ζήτημα δεν είναι αν «το έθνος», γενικά κι αφηρημένα, μπρεί να επιβιώσει ή όχι, αλλά αν τούτο ή εκείνο το υφιστάμενο έθνος εκπληρώνει ή όχι τους όρους της βιώσιμης πολιτικής μονάδας μέσα στην πλανητική εποχή […]

[Ε]θνικά κράτη, τα οποία τελούν υπό έμπρακτη πολιτική και οικονομική εξάρτηση[:] Tο αν θα στέρξουν στη μοίρα τους αυτή, ώστε τουλάχιστον με την υποταγή τους σε μιαν ισχυρότερη δύναμη να μην αποκοπούν ολότελα από την πλανητική εξέλιξη, ή αν θα εξεγερθούν εναντίον αυτής της μοίρας, γιατί θεωρούν τον οικουμενισμό των μεγάλων δυνάμεων μέσο επεκτατισμού και εκβιασμού –αυτό δεν θα το αποφασίσει μόνον η ψυχρή λογική του συμφέροντος, αλλά και βαθύρριζα συναισθήματα. Eπίσης, ανοιχτό είναι το ζήτημα αν η εξέγερση εξυπηρετεί καλύτερα τη συντήρηση της παραδοσιακής ταυτότητας από ό,τι την εξυπηρετεί η υποταγή. Γιατί η εξέγερση, αν θέλει να είναι επιτυχής, απαιτεί γρήγορο εκσυγχρονισμό, ενώ η εκούσια υποταγή μπορεί να συνοδεύεται από την ανακαίνιση παραδοσιακών ψευδοπροσόψεων για λόγους ψυχικής υπεραναπλήρωσης και τουριστικής αξιοποίησης (παράδειγμα η σημερινή Eλλάδα) […]

ΠΗΓΗ: Καθημερινή, 04.07.1996. Πλήρες κείμενο (σ. 34)

Advertisements

Tagged:

§ 10 Responses to Το έθνος στην πλανητική εποχή

  • Ο/Η σ.μ. λέει:

    Φαντάζομαι το βίντεο είναι προς επίρρωση του αξιώματος «Το να μιλάει κάποιος για το έθνος κατά τρόπο μεροληπτικό και ιδεολογικό είναι ο κανόνας»

  • Ο/Η karavaki λέει:

    Προφανώς είναι κι αυτό, αλλά αν μείνουμε μόνον σ’ αυτό, τότε, προφανώς δεν έχει και πολύ νόημα η συζήτηση. Φιλολογικές διαφωνίες για το έθνος, κάνουν το «έθνος» έννοια απλώς θεωρητική. Αν συμφωνήσουμε κατ’ αρχήν ότι το «έθνος» δεν είναι ο κύριος στόχος, αλλά το μέσο, τότε πάμε στο κυρίως θέμα.

  • Ο/Η σ.μ. λέει:

    Κάνοντας το προηγούμενο σχόλιο είχα δει μονο τις πρώτες εικόνες. Στη συνέχεια κατάλαβα ότι το βίντεο ήταν αποδομητικό της αποδόμησης.

    Φυσικά δεν είναι ο κύριος στόχος. Εξάλλου, «μας εδόθη αυτή η λύση και μας είπαν ’δικαιολογήστε την επιστημονικά’» όπως φέρεται να λέει ο Βερέμης κατά τον Σαρρή.

    Το κυρίως θέμα το ξέρουμε – ολοένα και περισσότεροι – σε βαθμό που η διαδικτυακή του συζήτησή θα λειτουργούσε μάλλον εκτονωτικά παρά διαφωτιστικά. Αν το αγνοούσαμε, δεν θα μας έκοπτε να ασχοληθούμε με το παρεμπίπτον θέμα.

  • Ο/Η karavaki λέει:

    Συμφωνούμε κατ’ αρχήν. Ακόμα όμως και η αποδόμηση της αποδόμησης δεν σημαίνει «ό,τι υπάρχει ως σήμερα είναι o.k. και δεν πρέπει να αλλάξει τίποτα». ΑΝ γίνει δεκτή η αποδ. της αποδ. τότε, μπαίνει θέμα: α) γιατί κάποιοι χτυπούν τόσο οργανωμένα και σε παγκόσμιο επίπεδο την επικρατούσα έννοια του έθνους, β) αν η αποδόμηση του όποιου «έθνους» δεν είναι τίποτε άλλο από την αποδόμηση του «ήθους» σε επίπεδο μη κοσμικής συγκρότησης, άρα στοχεύουν στην υποκατάστασή των τοπικών πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων από μια οικουμενική πολιτική διακυβέρνηση.

    Η αλήθεια είναι ότι μπλέκουμε σε συζήτηση πολιτικο-φιλοσοφική, αυτό όμως είναι περισσότερο επίκαιρο παρά ποτέ. Η ιστορία βοηθά να δούμε τις οικονομικές θεωρίες, τις πολιτικές των ιδιωτικών δανείων στα εθνικά κράτη και αν όλα αυτά αναπτύσσονται παράλληλα και σε σχέση με τις ιδέες του διαφωτισμού, υλισμού, μαρξισμού.

    Αν κάτι τέτοιο ισχύει, τότε την σύγκρουση -που αναφέρεται στο κείμενο- μεταξύ εθνικισμου και αριστερισμού πρέπει να τη δούμε με άλλο βλέμμα. Με τον όρο «μεροληψία» στην αρχή κατάλαβα ότι εννοείται κάποιου είδους σκοπιμότητα. Περισσότερο συμφωνώ με την εντόπιση προβλήματος στην «ιδεολογία». Η οικονομική κρίση (και η εκτός Ελλάδας) μας βοηθά να ξεφύγουμε από την ξερή, επί χάρτου θεώρηση του έθνους. Περισσότερο όμως, από την εκ των υστέρων απόδοση των κοινωνικών δεινών στο έθνος και από την εκ των προτέρων βεβαιότητα για επίλυση κοινωνικών προβλημάτων στην αλλαγή του υπάρχοντος έθνους.

  • Ο/Η σ.μ. λέει:

    Το ερώτημα που θέτετε θα το διατύπωνα ως διλημμα: Αποδομούνται τα έθνη χάριν των ολίγων ισχυρών εθνών ή χάριν της οικουμενικής διακυβέρνησης; Και θα απαντούσα: «μάλλον το πρώτο μέσω του δεύτερου». Αν αυτό είναι σωστό, τότε έχουμε ένα φαινόμενο πολύ γνωστό στην ιστορία.

    Στην Ελλάδα διαπιστώνουμε παράλληλα μια αποδόμηση υπερ γειτονικών χωρών. Το να υποσκάπτεις το φρόνημα του άλλου είναι και αυτό ένα σύνηθες φαινόμενο στις διακρατικές σχέσεις. Τελικά όλα αυτά είναι πολύ κοινότοπα. Απλώς έχουν ενδυθεί νέους μανδύες τα τελευταία χρόνια.

    Δεν κατάλαβα τι υπονοείτε με την αναφορά σας σε ιδεολογίες και τι εννοείτε με την τελευταία φράση σας. Αν θέλετε, διευκρινίστε.

  • Ο/Η karavaki λέει:

    Όταν απομακρυνόμαστε χρονικά από τα γεγονότα, έχουμε τη δυνατότητα να τα δούμε πιο ψύχραιμα, άρα και πιο αντικειμενικά. Αυτός είναι ένας γενικός κανόνας, που περισσότερο ισχύει για την περίπτωση που κρίνουμε συμβάντα στα οποία μετέχουμε οι ίδιοι.
    Παρά λοιπόν το γεγονός του κινδύνου που ενέχει η αποτίμηση της «κρίσης» που βιώνουμε, παρά το γεγονός ότι η οικονομία και τα παιχνίδια της είναι δύσκολα για το μέσο μυαλό, θα έλεγα: α) να μην εμπιστευόμαστε απριόρι τους οικονομολόγους ως έγκυρους πολιτικούς αναλυτές (η ικανότητα στο πρώτο δεν συνεπάγεται επιτυχία στο δεύτερο) β) αν και δύσκολο, είναι περισσότερο «εύκολο» σήμερα παρά ποτέ, να βγάλουμε ορισμένα συμπεράσματα. Γιατί; Επειδή βλέπουμε καθημερινά το τοπίο και έχουμε τη δυνατότητα να συγκρίνουμε με το παρελθόν.

    Ως «ιδεολογία» εννοούσα την ουτοπική (όπως φαίνεται σήμερα) σύγκρουση των δυο περίφημων στρατοπέδων: καπιταλισμού και σοσιαλισμού. Αν σήμερα βλέπουμε πιο καθαρά ότι τα ελλείμματα και τα χρέη των κρατών αφορούν το σημερινό δυτικό κόσμο συνολικά, είναι πιο εύκολο να εντάξουμε στην ανάλυσή μας και τις γνωστές «θεωρίες συνωμοσίας» που αναφέρονται σε σύγκρουση «καλού-κακού» και όχι φιλελεύθερων-μαρξιστών.

    Σεις λέτε ότι η οικουμενική διακυβέρνηση χρησιμοποιείται από τα ισχυρά έθνη. Ποια είναι αυτά; Δείχνει ο Ομπάμα και η Μέρκελ κάτι διαφορετικό ως «ηγέτης» από έναν Γ. Α. Παπανδρέου; Ας αντιστρέψουμε για λίγο το συλλογισμό. Μια διαχρονική ελίτ προσπαθεί να εξουσιάσει τον κόσμο μέσω της οικονομίας, προωθώντας ταυτόχρονα τις κατάλληλες ιδεολογίες που θα διαβρώσουν τις αντιστάσεις της κοινωνίας. Έχει έδαφος μια τέτοια θεώρηση; Τι δείχνει όλη η πορεία του ανθρωπισμού-διαφωτισμού-υλισμού, τι δείχνει η διαρκής μάχη στον έλεγχο των κεντρικών τραπεζών Βρετανίας, ΗΠΑ; Τι δείχνει η χρηματοδότηση του Ναπολέοντα και των αντιπάλων του; Πώς εξηγούνται οι (δυσεξήγητοι) δυο παγκόσμιοι πόλεμοι και οι «περιφερειακές συγκρούσεις» του 20ου αιώνα; Τι γίνεται σήμερα σε Λιβύη, Αίγυπτο, Συρία, Β. Κορέα, Ιράν; Οι παγίδες είναι τα στερεότυπα με βάση τα οποία βαφτίζονται εκ των προτέρων οι θεσμοί, οι ιδέες, τα κράτη ως «μαύρα κι άσπρα», επειδή κάποιος, κάπου, κάποτε έκανε κάτι που «αποτιμήθηκε» ως «προδοσία, ηρωισμό, επαναστατική πρόοδο» κλπ Υπάρχει πολιτική εξάρτηση χωρίς την οικονομική; Υπάρχει κάτι περισσότερο δραστικό από τον πόλεμο για την οικονομική κατάρρευση στη μονάδα του χρόνου; Θεωρούμε ως φυσιολογικά τα πιο περίεργα πράγματα και αυτό είναι ένδειξη αδυναμίας κατανόησης βασικών και συνεννόησης μεταξύ μας; π.χ. «αθλητικές ειδήσεις», «time is money», «πολιστισμός στα μέγαρα» …

    «Γειτονικές χώρες» με την Ελλάδα. Ποιες; Οι βόρειες που δημιουργήθηκαν από εκείνη την σαλαμοποιητική τεχνική που έδωσε ρέστα το 1821 και σήμερα δίνει πάλι ρέστα για να μας πείσει ότι στόχος των Επαναστατών ήταν τα «μάρμαρα» της Ακρόπολης; ότι ευτυχώς που είχαμε συμμάχους, χάρις στους οποίους τριπλασιάσαμε το κράτος μέχρι το 1923; (να σε κάψω Γιάννη να σ’ αλείψω νέφτι και να λες ‘ευχαριστώ’, θεωρώντας το νέφτι ως λάδι;). Μπορούμε να δούμε στους συμμάχους αυτούς κάτι πέραν των εθνικών αγγλικών και γαλλικών συμφερόντων; Όσο για την Τουρκία, αυτή είχε και έχει ειδικό ρόλο (έτσι φαίνεται) από τον 11ο αιώνα. Επειδή η κουβέντα ξεφεύγει, να πω μόνον ότι τα «έθνη» σαφώς και πλάθονται από κρατικές παρεμβατικές τεχνικές. Και οι μάζες μαθαίνουν να βλέπουν φίλους και εχθρούς. Όχι μόνον, όμως.

    Σήμερα μας λένε ότι αν αλλάξουμε την εθνική συνείδηση με μια αυτοκρατορική / κοσμοπολιτική, τότε τα προβλήματα μας θα λυθούν. Ό,τι προβλήματα έχουμε, τα έχουμε επειδή επιμένουμε εθνικά (φουστανέλα και χριστιανισμός). Αυτό εννοώ με το δεύτερο τμήμα της τελευταίας φράσης.

    Το πνεύμα του άρθου σας κινείται γύρω από επιφυλάξεις και αρνήσεις επιχειρημάτων αμφότερων των «διεκδικητών» του έθνους. α) άγραφος νόμος – συνειδησιακό πλαίσιο που στεγάζει μεταφυσικές αναζητήσεις και ταπεινότητα προς άνθρωπο/φύση β) φαντασιακή κατάσταση, προερχόμενη από μια κρατική πλύση εγκεφάλου.

    Όταν πραγματικά θέλει να βρει τους φοροδιαφεύγοντες ή τους κλέφτες, ο νόμος ακολουθεί την πορεία του χρήματος. Πρώτα λοιπόν θα έλεγα να ακολουθήσουμε την ιστορική πορεία που εντοπίζει αθόρυβη (σχετικό είν’ αυτό) κυριαρχία επί κράτους, μέσω του ελέγχου έκδοσης του χρήματος, μέσω του δανεισμού. Δεύτερον, όπως έλεγε και ο Σωκράτης η αλήθεια είναι δύσκολο και σχετικό ζήτημα. Το ψέμα όμως όχι. Και το ψεύδος το βρίσκουμε από τις αντιφάσεις.

    Ευχαριστώ για την πρόκληση

  • Ο/Η karavaki λέει:

    Νομίζω ότι δεν είναι «εκτός ύλης» κι αυτό:
    http://wp.me/p24fLV-1L

  • Ο/Η karavaki λέει:

    Λίγα ακόμα στο θέμα «έθνος», μέσω του… παρελθόντος (;)

    από εδώ:
    http://karavaki.wordpress.com/2012/03/11/project-1821-part-b/

  • Ο/Η aftercrisis λέει:

    Πλήρες το άρθρο σε μορφή html – μαζί, σε κοινή ανάρτηση, και το άρθρο “Το μέλλον του έθνους στην Ευρώπη του αύριο”

    http://aftercrisisblog.blogspot.com/2013/06/t-e.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

What’s this?

You are currently reading Το έθνος στην πλανητική εποχή at Π.Κονδυλης (Kondylis).

meta

Αρέσει σε %d bloggers: