Εθνικισμός και αντιεθνικισμός

Νοέμβριος 18, 2009 § 10 Σχόλια

Ο Π. Κονδυλης εγινε γνωστος στο ελληνικο ευρυ κοινο οταν στα μέσα της δεκαετίας του ’90 αναπτύχθηκε έντονη πολεμική πάνω στις θέσεις του για το ενδεχόμενο ελληνο-τουρκικού πολέμου και τη στρατηγική της Ελλάδας. Οι αντίπαλοί του τον αντιμετώπισαν ως πολεμοχαρή εθνικιστή.

Για να αξιολογήσει ο βιαστικός αναγνώστης την εγκυρότητα του παραπάνω χαρακτηρισμού, παραθέτω μία συρραφή σύντομων αποσπασμάτων από έργα του όπου γίνονται αναφορές στο σύγχρονο ελληνικό εθνικισμό και αντι-εθνικισμό. Να σημειωθεί ότι ο Κονδύλης βασίζεται στην «πολιτική έννοια» του έθνους: «Το πολιτικά φλέγον ερώτημα είναι αν συγκεκριμένα σύνολα έχουν την ανάγκη και τη διάθεση, έστω και επιστρατεύοντας μύθους, να ορίσουν τον εαυτό τους ως έθνος και να ενεργήσουν στο όνομα αυτού του έθνους.»
Ι. Εθνικιστές

Οι εθνικιστικές συμπάθειες και αντιπάθειες μου είναι τόσο ξένες ώστε δεν διστάζω να πω καθαρά ότι οι ρόλοι του επιτιθεμένου και του αμυνομένου θα αντιστρέφονταν αν ο ισχυρότερος και συνεχώς ισχυροποιούμενος δεν ήταν η Τουρκία παρά η Ελλάδα

[ Πηγή: https://kondylis.wordpress.com/2008/11/24/someritis/ ]

Η φυλετική και πολιτισμική υποτίμηση της Τουρκίας ενέχει τον κίνδυνο της στρατηγικής της υποτίμησης, αφού συνεπάγεται ότι η δήθεν ανώτερη ελληνική ποιότητα μπορεί να εξουδετερώσει την τουρκική ποσότητα· είναι βέβαια γνωστό πώς τιμωρείται η στρατηγική υποτίμηση του αντιπάλου όταν, π.χ., παρασύρει στην κήρυξη ενός πολέμου.

[ Πηγή: https://kondylis.wordpress.com/2009/01/06/nationalstrategy/ ]

Eχουν βρει τη δική τους ψυχολογικά βολική λύση: το έθνος το υπηρετούν ανέξοδα περιβαλλόμενοι γαλανόλευκα ράκη, οπότε το καλεί η περίσταση, και έχοντας κατόπιν ήσυχη συνείδηση το κλέβουν μόνιμα με παντοειδείς τρόπους

[Πηγή: http://library.antibaro.gr/text/Kondylhs/_Kondylhs_.pdf ]

Οι εθνικιστές όμως, οι πατριώτες κτλ. διέπραξαν για λόγους κομματικής ψηφοθηρίας κάτι εξαιρετικά επιζήμιο: ενίσχυσαν επί δύο δεκαετίες την οικονομική πολιτική του παρασιτικού καταναλωτισμού, με αποτέλεσμα τη γενικότερη εξάρτηση της δανειοτραφούς χώρας.

[ Πηγή: https://kondylis.wordpress.com/2009/01/06/nationalstrategy/ ]

Η σύγχρονη Ελλάδα είναι ένα αποχωρητήριο χτισμένο από Φιλέλληνες πάνω στα ερείπια ενός αρχαίου ναού.

[ Πηγή: http://koutsourelis.gr/index1.php?subaction=showfull&id=1175587458&archive=&start_from=&ucat=5& ]

ΙΙ. Αντιεθνικιστές

Οι ειρηνιστές και οικουμενιστές ή «ευρωπαϊστές» έχουν τον δικό τους τρόπο για να παρακάμπτουν τις οδυνηρές πραγματικότητες Φαντάζονται ότι είναι πιο ρεαλιστές, αφού ξεπέρασαν τους «εθνικούς αταβισμούς» και συμπορεύονται με τη νέα παγκόσμια κατάσταση, όπου τάχα το εμπόριο και ο διάλογος θα αντικαταστήσουν τον πόλεμο. Οι θέσεις όμως αυτές διόλου δεν είναι ρεαλιστικότερες από τις πομφόλυγες του εθνικισμού, συνιστούν απλώς την αντίστροφη ιδεολογία, και μάλιστα μιαν ιδεολογία διόλου πρωτότυπη, αφού δεν περιέχει παρά κοινοτοπίες του καπιταλιστικού φιλελευθερισμού διατυπωμένες πριν από 300 χρόνια και διαψευσμένες επανειλημμένα έκτοτε. Οντας ιδεολογία, εκπληρώνουν και τις ψυχολογικές λειτουργίες της ιδεολογίας, δηλαδή επιτρέπουν σε «προοδευτικούς» διανοούμενους ελαφρών βαρών και σε αστείους δημοσιογραφίσκους να αναβαθμίζουν το μικρό τους εγώ εμφανιζόμενοι ως εκπρόσωποι υψηλών ιδεωδών· συνάμα υποθάλπουν σε μικρομεσαίους πολιτικούς την ανακουφιστική ψευδαίσθηση ότι μπορούν να συρρικνώσουν την πολιτική σε διαχείριση και διάλογο, αποτινάζοντας από τους ισχνούς ώμους τους το βάρος έσχατων ιστορικών ευθυνών.

[ Πηγή: https://kondylis.wordpress.com/2009/01/06/nationalstrategy/ ]

O,τι στην πραγματικότητα θα συνιστά κάμψη της ελληνικής αντίστασης κάτω από την πίεση του υπέρτερου τουρκικού δυναμικού, οι Έλληνες θα συνηθίσουν σιγά-σιγά να το ονομάζουν «πολιτισμένη συμπεριφορά», «υπέρβαση του εθνικισμού» και «εξευρωπαϊσμό»

[Πηγή: http://library.antibaro.gr/text/Kondylhs/_Kondylhs_.pdf ]

ΙΙΙ. Κοινά στοιχεία εθνικιστών – αντιεθνικιστών

Η ανικανότητα ενός έθνους…θέτει σε κίνηση ένα διπλό υπεραναπληρωτικό μηχανισμό: τον πιθηκισμό, ως προσπάθεια να υποκαταστήσει με επιφάσεις ό,τι δεν κατέχεις και την παραδοσιολατρεία ως αντιστάθμισμα του πιθηκισμού. Απ’αυτήν την άποψη ο πτωχοπροδρομικός ελληνοκεντρισμός και ο κοσμοπολιτικός πιθηκισμός αποτελούν μεγέθη συμμετρικά και συναφή, όσο κι αν φαινομενικά εκπροσωπούν δύο κόσμους εχθρικούς μεταξύ τους.

[ Πηγή: http://www.newsociology.gr/teyxh/pdfs/25.pdf ]

Όπως ο εθνικισμός, έτσι και ο αντίπαλός του οικουμενισμός και οικονομισμός έχει συγκεκριμένους φορείς, εμπνευστές και προπαγανδιστές, τόσο ιδιοτελείς όσο και αφελείς. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις όχι μόνον η ιδιοτέλεια, αλλά και η αφέλεια των δεύτερων ξεπερνά εκείνη των πρώτων. Έτσι συμβαίνει λ.χ. και ως προς την αποτίμηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Βρίσκονται πιο κοντά στην πραγματικότητα οι εθνικιστές που πιστεύουν ότι η αντίθεση Τουρκίας και Ελλάδας είναι αγεφύρωτη παρά όσοι πιστεύουν ότι θα μπορούσε και να τελειώσει με την «ευρωπαϊκή» και οικονομιστική λύση – έστω κι αν οι πρώτοι οδηγούνται στη διάγνωσή τους από ψευδείς προϋποθέσεις.

[Πηγή: http://library.antibaro.gr/text/Kondylhs/_Kondylhs_.pdf ]

IV. Υπέρβαση εθνικισμού, αντιεθνικισμού

Δεν είμαι «εθνικιστής» και δεν θα στενοχωριόμουν καθόλου αν με τη συναίνεση όλων καταλύονταν τα εθνικά σύνορα και οι εθνικοί στρατοί. Όμως είναι δύο πολύ διαφορετικά πράγματα η κατάργηση ενός εθνικού κράτους μαζί με όλα τα άλλα και η διάλυση ή ο ακρωτηριασμός του γιατί ένα γειτονικό κράτος είναι ισχυρότερο και επιθετικότερο.

[ Πηγή: http://www.newsociology.gr/teyxh/pdfs/25.pdf ]

Καμία ουσιαστική στρατηγική συζήτηση δεν είναι δυνατή αν δεν αφήσει στην άκρη τόσο τα εθνικιστικά όσο και τα ειρηνιστικά ιδεολογήματα· στόχος της είναι ακριβώς η υπέρβασή τους. Η εθνική στρατηγική δεν είναι ούτε «δεξιά», ούτε «αριστερή», ούτε «εθνικιστική», ούτε «διεθνιστική». Είναι τα πάντα, ανάλογα με τις επιταγές της συγκεκριμένης κατάστασης.

Οπως διάφοροι «ελληνοκεντρικοί» οφείλουν να μάθουν ότι η «Δύση» δεν είναι μόνον η «τεχνική» και η «λατρεία της ύλης», στην οποία αυτή αντιτάσσουν με υπεραπλουστευτική ευκολία το «πνεύμα» και την «ψυχή» της «ορθόδοξης Ανατολής», έτσι και όσοι επείγονται να «εξευρωπαϊσθούν» καλά θα έκαναν να μην αυταπατώνται ταυτίζοντας τη Δύση με τη δυτική προπαγάνδα («ορθολογισμός», «διάλογος», «ανθρώπινα δικαιώματα» κτλ. κτλ.).

Το χειρότερο που θα μπορούσε να πάθει σήμερα ο τόπος θα ήταν να υποκαταστήσει τη σοβαρή στρατηγική συζήτηση με αντεγκλήσεις μεταξύ εθνικιστών και ειρηνιστών ή «ευρωπαϊστών», με κυνήγι μαγισσών και με πνευματική τρομοκρατία προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Φοβούμαι όμως εντονότατα ότι αυτό ακριβώς θα συμβεί. Γιατί όπως ο Κύριος μωραίνει ον βούλεται απολέσαι, έτσι και ένας λαός χάνει την ικανότητα της στρατηγικής σκέψης ακριβώς όταν τη χρειάζεται περισσότερο.

[ Πηγή: https://kondylis.wordpress.com/2009/01/06/nationalstrategy/ ]

ΣΧΕΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ:
Για μια εκτενέστερη ιστορική αναδρομή στον ελληνοκεντρισμό, βλ. «Η καχεξία του ελληνικού στοιχείου στη νεοελληνική κοινωνία και ιδεολογία» (περίληψη: http://panosz.wordpress.com/2009/02/28/kondylis/#more-5738).
Για την έννοια του έθνους στον Π.Κ., βλ. Το έθνος στην πλανητική εποχή (Καθημερινή, 07/04/1996) και σχετική κριτική Ζιάκα: http://antifono.gr/portal/Πρόσωπα/Ζιάκας/Αρθρογραφία/59-Το-έθνος-στην-πλανητική-εποχή.html

Advertisements

Tagged:

§ 10 Responses to Εθνικισμός και αντιεθνικισμός

  • […] Το ίδιο άρθρο σε πλήρη μορφή (με βιβλιογραφικές παραπομπές) εδώ  […]

  • Ο/Η katgrem λέει:

    Αναλυτική πραγμάτευση των απόψεων του Κονδύλη για την ελληνική περίπτωση στο Μπογιατζής Β., «Παναγιώτης Κονδύλης και ελληνική νεωτερικότητα», στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Σημειώσεις.

  • Ο/Η σ.μ. λέει:

    Εχεις δίκιο, katgrem. Πολύ ενδιαφέρον, διότι επιδιώκει να προχωρήσει τη συζήτηση από εκεί που την άφησε ο Κονδύλης. Το χω υπόψη για περίληψη – παρουσίαση (αν με προλάβει κάποιος αναγνώστης, ακόμα καλυτερα!)

  • Ο/Η στεφανος λέει:

    Οι εθνικιστικές συμπάθειες και αντιπάθειες μου είναι τόσο ξένες ώστε δεν διστάζω να πω καθαρά ότι οι ρόλοι του επιτιθεμένου και του αμυνομένου θα αντιστρέφονταν αν ο ισχυρότερος και συνεχώς ισχυροποιούμενος δεν ήταν η Τουρκία παρά η Ελλάδα.

    Απ αυτη την δηλωση δηλαδη δικαιουμαι να συμπερανω οτι θα εσπευδε τοτε ο Κονδυλης στην Χουριετ να κανει μαθηματα περι προληπτικου χτυπηματος απεναντι στην Ελλαδα;

  • Ο/Η σ.μ. λέει:

    Στέφανε,
    ο Κονδύλης αναλύει τι θα έπρεπε να κάνει η Ελλάδα σε περίπτωση επικείμενου πολέμου και ασφαλώς δεν προτρέπει σε προληπτικό χτύπημα στα καλά καθούμενα.

    Φαντάζομαι ότι αν δεν διέκρινε ότι «ο ισχυρότερος και συνεχώς ισχυροποιούμενος δεν ήταν η Τουρκία παρά η Ελλάδα» θα έδειχνε λιγότερο ή και ελάχιστο ενδιαφέρον για ζητήματα γεωπολιτικής. Την ενασχόληση με θεωρητικά ζητήματα τη γεννά συνήθως μία διαπίστωση ότι κάτι κάπου χωλαίνει.

  • Ο/Η στεφανος λέει:

    Εχω διαβασει την επιχειρηματολογια του Κονδυλη στα αρθρα αυτα και ειναι καθαρα τεχνικης φυσεως και απ οσο μου »κοβει» την θεωρω αψογη κατα τροπο που την τοποθετει.Σε καμμια περιπτωση δηλαδη δεν εβγαλα το συμπερασμα οτι προτρεπε(αντιθετα με τον Σωμερειτη).
    Το σχολιο το εκανα για να δειξω οτι αλλο πραμα ειναι η θεωρητικη ουδετεροτητα και αλλο η σταση του θεωρητικου σαν ατομο.
    Εχω ομως μια απορια:Γιατι εφ’ οσον θεωρει το κυριωτερο προβλημα της χωρας την οικονομικη
    και πολιτικη εξαρτηση δεν επεμβαινει με προτασεις τυπου πχ:Πως θα ελεγξει η χωρα τις αθροες εισαγωγες,ή πως ειναι δυνατον να εφαρμοσει το Κρατος ενα ειδος ας πουμε Μερκαντιλισμου(και ποιος μπορει να το κανει);
    Ποια πιεση μπορει να ασκηθει για τις συμφωνιες των Αμεσων Ξενων Επενδυσεων με τις Μεγαλες Δυναμεις(ΗΠΑ,Αγγλια,Γαλλια)στις οποιες χρωσταμε την υπαρξη μας ως Κρατος;
    Το να μιλαμε για τα Ελληνοτουρκικα ειναι το μονο ευκολο.Πως μπορει να ελαττωσει δηλαδη
    η χωρα την διαφυγη πλουτου προς τα ΔΥΤΙΚΑ;

  • Ο/Η σ.μ. λέει:

    Τι να σου πω, Στέφανε, μπορεί να μην ήταν καλός στα οικονομικά ;-)

  • Ο/Η σ.μ. λέει:

    » Το χω υπόψη για περίληψη – παρουσίαση (αν με προλάβει κάποιος αναγνώστης, ακόμα καλυτερα!) «

  • Ο/Η στεφανος λέει:

    χα χα μαλλον!!

    Μπογιατζής Β., “Παναγιώτης Κονδύλης και ελληνική νεωτερικότητα”

    Τελικα θα το ανεβασεις το αρθρο αυτο απο ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ;

  • […] Σχόλια στον Κ.ΣΜΙΤ, στον Π.ΚΟΝΔΥΛΗ και στον R.TABER – Εθνικισμός και αντιεθνικισμός (στον Π. Κονδύλη) – Perry Anderson, “Internationalism: a breviary” Like this:LikeBe the first to like this […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

What’s this?

You are currently reading Εθνικισμός και αντιεθνικισμός at Π.Κονδυλης (Kondylis).

meta

Αρέσει σε %d bloggers: