Οι επαναστατικές ιδεολογίες και ο μαρξισμός

Ο Π. Κονδυλης εγραψε το εν λογω κειμενο σε ηλικια 21 ετων (1964), κατα τον Κ. Κουτσουρελη. Είναι το παλαιότερο γνωστό κείμενό του.

Παραθέτω δύο αποσπάσματα. Στο πρώτο ο Κονδύλης αναλύει την πορεία των επαναστατικών ιδεολογιών. (Σημειωτέον ότι ο συγγραφέας θεωρεί την ανάλυση αυτή ως “πιο πολύ μια προκαταρκτική ανίχνευση”):

Διακρίνουμε λοιπόν κατά σειρά:

α) την πρώτη εμφάνιση της επαναστατικής ιδεολογίας με μορφή αυθόρμητη και ασυστηματοποίητη (αυτή η μορφή με διάφορες παραλλαγές εμπνέει τις μάζες μέσα στο ξετύλιγμα της επανάστασης),

β) την πρώτη συστηματοποίηση και τον πλουτισμό της από μια κοσμοθεωρία, που θ’ αποτελέσει και τον σκελετό της μετέπειτα επίσημης ιδεολογίας,

γ) τους ιδεολογικούς επίγονους της κοσμοθεωρίας αυτής που την διαστρεβλώνουν ανάλογα με τις πρακτικές ανάγκες τους, προετοιμάζοντας την έτσι για να παίζει αργότερα τον ρολό επίσημης ιδεολογίας, και

δ) την ιδεολογοποίηση της επαναστατικής ιδεολογίας, την συντηρητικοποίηση της στην μορφή επίσημης ιδεολογίας, που είναι το τελευταίο στάδιο της ιστορικής της αποστολής.

Στο δεύτερο απόσπασμα ο ΠΚ εφαρμόζει την παραπάνω ανάλυση στο μαρξισμό:

Ώστε ο μαρξισμός έχει διανύσει το διάστημα που διέτρεξαν όλες οι επαναστατικές ιδεολογίες ως τα σήμερα. Γεννήθηκε σαν κοσμοθεωρία που ενσωμάτωσε τα καθολικά αιτήματα των καταπιεζόμενων, διαστρεβλώθηκε, δηλ. προσαρμόστηκε στην συγκεκριμένη εποχή και λειτούργησε ιστορικά, ιδεολογοποιήθηκε. Το διαρκές στοιχείο του μαρξισμού, η μεθοδολογία του, καταδείχνει ότι το άλλο, πρόσκαιρο στοιχείο, η επαναστατική ιδεο­λογία, έχει κλείσει τον βιολογικό του κύκλο, ενώ ακόμα η καθολική απελευθέρωση του ανθρώπου παραμένει αίτημα.

ΠΗΓΗ: Το κείμενο περιλαμβανεται στο βιβλιο “Μελαγχολια και Πολεμικη” (Θεμέλιο, 2002. Σελίδες 201-214).
Ολόκληρο το άρθρο από το ιστολόγιο Ερανιστής: Α μέρος και Β μέρος.