Η ανακύκλωση των φιλοσοβιετικών

Ιουνίου 17, 2009 § Χωρίς σχόλια

του Π. Κονδυλη

Περίληψη

Η κατάρρευση του κομμουνισμού γέννησε σε πλείστους όσους την εντύπωση ότι η ενασχόληση με στοχαστές όπως ο Μαρξ και ο Ενγκελς δεν έχει πλέον αντικείμενο. Ομως η σκέψη του Μαρξ έχει και μια δεύτερη ιστορία, πολύ διαφορετική από εκείνη που συνέδεσε το όνομά του με το σοβιετικό καθεστώς: είναι η ιστορία της βαθύτατης επίδρασής της στις κοινωνικές επιστήμες του 20ου αιώνα. Με το Μαρξ δεν θα έχει καμία δυσκολία ο αναγνώστης αν ξέρει να τον διαβάζει όπως τον Μοντεσκιέ, τον Τοκβίλ ή τον Παρέτο αδιαφορώντας ίσως κατά βάθος για τις πολιτικές τους συμπάθειες και τις πολιτικές τους προβλέψεις. Οποιος θα ταύτιζε την τύχη του Μαρξ με την τύχη του σοβιετικού κομουνισμού θα έκανε το ίδιο ασυγχώρητο λάθος όπως και αν θεωρούσε ξεπερασμένο τον Αριστοτέλη  μετά την αποσύνθεση της δουλοκτητικής κοινωνίας.

Βέβαια όσοι προσέγγιζαν παλιότερα το έργο του Μαρξ είχαν μάλλον τρέχοντα πολιτικά παρά σταθερά θεωρητικά ενδιαφέροντα. Δεν είναι διόλου δυσνόητο από ψυχολογική άποψη το ότι οι ίδιοι αυτοί άνθρωποι στρέφονται σήμερα με την ίδια προκατάληψη και μονομέρεια προς όσα επιτάσσει η σημερινή μόδα φροντίζοντας να απαλείψουν τα ίχνη της θητείας τους στον μαρξισμό. Γιατί τη θητεία αυτή τη συνέδεσαν κυρίως όχι με μία εμβάθυνση στη μελέτη των κοινωνικών φαινομένων αλλά με την αναζήτηση μιας ατομικής και ομαδικής λύτρωσης. Ως γνωστόν, όποιος απογοητεύεται σε τέτοιους έρωτες αναπτύσσει μνησικακίες. Σε τούτο προστίθεται η πεζή ανάγκη επιβίωσης και επιτυχίας. Αυτό το πλέγμα κινήτρων εξηγεί τη μάλλον μεγάλη ευκολία με την οποία πολλοί χτεσινοί συνοδοιπόροι του σοβιετισμού έχουν γίνει σήμερα συνοδοιπόροι του αμερικανισμού. Ομως ούτε χτες γνώριζαν, ούτε σήμερα γνωρίζουν τι κάνουν.

Ας αφήσουμε όμως την ψυχολογία για να γυρίσουμε στην κοινωνική θεωρία. Συχνότατα λησμονείται ότι ο μαρξιστικός οικονομισμός συνιστά άμεση κληρονομιά του φιλελευθερισμού. Ακριβώς επειδή ο οικονομισμός είναι σαρξ εκ της σαρκός του φιλελευθερισμού, η αποσύνθεση του ιστορικού υλισμού και της «οικονομικής ερμηνείας» της ιστορίας μετά το 1989 όχι μόνον δεν συνεπέφερε την υποχώρηση του οικονομισμού αλλά είχε το αντίθετο αποτέλεσμα. Την εποχή του ψυχρού πολέμου οι φιλελεύθεροι αντίπαλοι του μαρξισμού ήσαν υποχρεωμένοι να πολεμούν τον «υλισμό» υπογραμμίζοντας τους «πολιτικούς», «πνευματικούς» και λοιπούς μη οικονομικούς παράγοντες. Σήμερα όμως ο δυτικός καπιταλισμός δεν χρειάζεται να ασκεί κριτική από αυτήν τη σκοπιά και μπορεί να δείχνει απροκάλυπτα – και ενίοτε αδιάντροπα – το οικονομιστικό του πρόσωπο, ιεραρχώντας με οικονομιστικά κριτηρια όχι μόνον τους ιστορικούς παράγοντες αλλά  και τις ίδιες τις «πνευματικές αξίες»· όποιος γνωρίζει πχ τις εργασίες της οικονομικης σχολής του Σικάγου θα έχει διαπιστώσει ότι οι ερμηνείες της για την οικογένεια, τη φιλία, τη θρησκεία κτλ ξεπερνούν σε οικονομιστική χυδαιότητα και τις χονδροειδέστερες εκδοχές του «χυδαίου μαρξισμού».

Οσο κι αυτό ακούγεται περίεργο, η μαρξιστική ουτοπία ήταν πιο ρεαλιστική από τη φιλελεύθερη. Οχι ως πιο εφικτή, αλλά επειδή έθετε αυστηρότερους προκαταρκτικούς όρους για την πραγματοποίησή της: Οταν ο μαρξισμός μιλούσε για κατάργηση των πολέμων, την εξαρτούσε από την κατάργηση των κοινωνικών τάξεων, εννοώντας μ” αυτήν την ικανοποιητική για όλους κατανομή των αγαθών. Ο σημερινός φιλελευθερισμός όμως αντιλαμβάνεται την κατάργηση των τάξεων ως κοινωνική κινητικότητα και όχι ως γενικά αποδεκτή κατανομή των αγαθών. Ο θεωρητικά έωλος και πρακτικά ιδιοτελής ουτοπισμός του έγκειται στην πεποίθηση ότι η παγκοσμιοποίηση θα επιφέρει καθ” εαυτήν την ειρήνη, μολονότι γίνεται ολοένα προφανέστερο ότι η παγκοσμιοποίηση οξύνει παρά αμβλύνει το πρόβλημα της κατανομής!

Είναι άτοπο λοιπόν να βγάλουμε από το πάνθεον των σημαντικών κοινωνικών θεωρητικών το Μαρξ αλλά και να αγνοήσουμε εντελώς την πολεμολογία του Λένιν, η οποία έχει και διαχρονική σημασία, εφόσον ξεκινά, όπως και ο Κλαούζεβιτς, από τη συνάφεια πολέμου και πολιτικής, αλλά και ιστορική διάσταση, που συνδέεται με την ιμπεριαλιστική εποχή και αναφέρεται στηη συγκρότηση και τον τρόπο λειτουργίας ενός παγκόσμιου οικονομικού συστήματος: οι πόλεμοι ξεπηδούν από τις πολλές και βαθειές ρωγμές του συστήματος αυτού.

ΠΗΓΗ: Πρόλογος της  Θεωρίας του Πολέμου (1999). Τίτλος, περίληψη:  σ.μ. Εκτενέστερα: http://inreparabile.blogspot.com/2011/03/i.html

About these ads

Tagged:

§ 3 Responses to Η ανακύκλωση των φιλοσοβιετικών

  • Ο/Η stefanos λέει:

    Με το Μαρξ δεν θα έχει καμία δυσκολία ο αναγνώστης αν ξέρει να τον διαβάζει όπως τον Μοντεσκιέ, τον Τοκβίλ ή τον Παρέτο αδιαφορώντας ίσως κατά βάθος για τις πολιτικές τους συμπάθειες και τις πολιτικές τους προβλέψεις.

    Γιατι ομως το να διαβασει κανεις τον Μαρξ οπως τον Παρετο η τον Τοκβιλ η τον Μοντεσκιε δεν ερχεται τοσο αβιαστα και τι πρεπει να κανει κανεις για να «μαθει» αυτον τον τροπο αναγνωσης;
    Η καλυτερα:απο που κοιταζει τον κοσμο ο καθεις ωστε να δειχνει τετοιου ειδους προτιμησεις;
    Και ποια ειναι η θεση εκεινου που εχει »μαθει»;
    Αλλωστε και ο ιδιος ο Κονδυλης αν καταφερε να διαβασει καποια στιγμη μ αυτον τον τροπο παλεψε αρκετα για να το καταφερει.
    Εκοψε ολα τα ναρκωτικα,καταφερε να επιβληθει στις επιθυμιες του και με στωικη τελικα φαιδροτητα ψυχης παραδεχθηκε οτι ο ανθρωπος δεν αλλαζει.Αυτη ειναι η μοιρα των ανθρωπινων πλασματων(στην συνεντευξη του ολα αυτα)
    Ασε που οπως ο ιδιος παραδεχθηκε η ενασχοληση του με τον Μαρξισμο ηταν το γονιμοτερο της σκεψης του.
    Παντως εγω εχω αρχισει το Κεφαλαιο προσφατα.Ασ ειν καλα κι David Harvey με τα βιντεακια του.Τωρα οσο για τον Παρετο…αλλο πραμα να απευθυνεσαι στο 80%των καταπιεσμενων και αλλο στο 20% των αρχωντων.Τι να κανουμε…αυτη ειναι η μοιρα των ανθρωπινων πλασματων και δεν γινεται αλλιως(Κονδυλης στην συνεντευξη).

  • Ο/Η Herr K. λέει:

    Πολύ εύλογα ερωτήματα, Στέφανε

    Δεν διαβάζει κανείς το Μαρξ αβίαστα γιατί είναι συνδεδεμένος με συγκεκριμένο πολιτικό προταγμα

    Η θέση εκείνου που έχει «μάθει»; Μα, η θέση που θα πάρεις (η «απόφαση» στη θεωρία του ΠΚ) δεν εξαρτάται από τα εργαλεία (όπως είναι πχ ο μαρξισμός) !

    «ο Κονδυλης αν καταφερε να διαβασει καποια στιγμη μ αυτον τον τροπο παλεψε αρκετα για να το καταφερει.» Γι αυτό και μεις παίρνουμε τα έτοιμα, βασιζόμαστε δλδ στις πλάτες του και προσπαθούμε να δούμε παραπέρα.

    «Παραδέχθηκε ότι ο άνθρωπος δεν αλλάζει» Μάλλον είναι αυτό ένα αξίωμα του ΠΚ. Το θέμα είναι: το γεγονός ότι γνωρίζουμε / εικάζουμε ότι αυτό το αξίωμα είναι θεμέλιο της σκέψης του αλλάζει κάτι στην εγκυρότητα αυτών που γράφει;

  • […] Περίληψη / αποσπάσματα προλόγου:  http://kondylis.wordpress.com/2009/06/17/kriegprologos/ […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

What’s this?

You are currently reading Η ανακύκλωση των φιλοσοβιετικών at Π.Κονδυλης (Kondylis).

meta

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 88 other followers

%d bloggers like this: